Gea, Ingrid en ik zijn weer terug van Bonaire. Drieënhalve dag hebben we bij EOZ, het Expertisecentrum Onderwijs en Zorg, verschillende teams getraind in traumasensitief werken.
We zijn behoorlijk onder de indruk. Van de mensen die daar werken, van hun betrokkenheid en van de problematiek waar zij iedere dag mee te maken krijgen. We hebben onze kennis gedeeld en minstens zoveel geleerd van de cursisten. Onze materialen hebben we achtergelaten zodat de teams ermee verder kunnen. En daar hebben we alle vertrouwen in, want bevlogen zijn deze mensen zeker.
Wat ons betreft is dat uiteindelijk ook het doel. We hopen dat er een moment komt waarop kennis over zorg en onderwijs niet langer vooral uit Nederland gehaald hoeft te worden omdat professionals op Bonaire zelf voldoende zijn toegerust om collega’s op te leiden en verder te helpen. Zij kennen de kinderen, de gezinnen, de cultuur en de context. Wij niet. En dat mogen we vanuit Nederland best wat vaker beseffen.
Kennis over trauma maakt je nog geen deskundige van de context waarin dat trauma ontstaat. Op Bonaire speelt een geschiedenis die wij vanuit Nederland kunnen bestuderen, maar nooit op dezelfde manier kunnen ervaren. De koloniale geschiedenis en het slavernijverleden werken door in het heden, naast de problemen die daar nu spelen. Wat dat precies betekent voor een kind, een gezin of een gemeenschap, kunnen wij vanuit Nederland niet invullen.
Hoopvol is dat je niet hoeft te weten waar een trauma is ontstaan. Je hoeft ook niet te weten of iemand een trauma heeft. Traumasensitief werken is geen methode die je pas inzet wanneer er een traumaverhaal of diagnose op tafel ligt. Het is een manier van zijn. De manier waarop je kijkt, luistert, spreekt en reageert. Hoe je omgaat met gedrag dat je niet begrijpt en of je nieuwsgierig kunt blijven wanneer iemand iets doet wat voor jou onlogisch lijkt.
Dat vraagt van professionals dat we kunnen verdragen dat we niet alles weten. Dat we niet onmiddellijk hoeven te verklaren, oplossen of behandelen en ons ook afvragen wat onze eigen aanwezigheid, taal, regels en verwachtingen met de ander doen. Kennis over stress, gedrag, het brein, co-regulatie, autonomie en veiligheid krijgt pas betekenis wanneer die terugkomt in het dagelijks handelen.
Na drieënhalve intensieve dagen zijn wij vertrokken met veel vertrouwen in onze collega’s op Bonaire. Zij hebben de kennis, betrokkenheid en bevlogenheid om hier zelf verder vorm aan te geven.
