Stress en Plan B Prikkelplan

Neutrale fase

De neutrale stressfase, ook wel de groene fase genoemd, wordt gekenmerkt door een toestand van rust, ontspanning en redelijkheid. In deze fase is de persoon in staat om zijn of haar emoties onder controle te houden en goed te functioneren. De persoon lijkt problemen te kunnen overzien en is in staat om weloverwogen beslissingen te nemen en afspraken te maken. Het vermogen om op deze manier te functioneren kan worden beïnvloed door verschillende factoren, zoals slaap, voeding, fysieke activiteit en sociaal welzijn. Een evenwichtig en gezond leven kan helpen om in deze groene fase te blijven en de effecten van stress te verminderen.

Gezonde spanningsfase

In de oranje fase, ook wel de gezonde spanningsfase genoemd, ervaart een per- soon een spanningsboog tussen de 40-70%. Deze fase wordt gekenmerkt door een gevoel van alertheid en energie, waardoor prikkels en informatie goed kunnen worden verwerkt. Veel mensen geven aan dat ze het beste presteren wanneer ze zich in deze fase bevinden. Er is voldoende stimulatie om tot actie te komen, maar er is geen sprake van overweldigende stress.

Stressfase

Deze fase wordt gekenmerkt door een overbelasting aan prikkels en informatie die een persoon moet verwerken. De stress die iemand ervaart, is niet altijd zichtbaar voor anderen. Deze kan het gevolg zijn van zowel externe bronnen, zoals een onaangename gebeurtenis of informatie, als interne bronnen, zoals piekeren over fouten uit het verleden of zorgen over de toekomst. Wanneer iemand zich in deze stressfase bevindt, verliest hij of zij geleidelijk de controle over zijn of haar emoties. De emoties nemen de overhand en beïnvloeden de gedachten steeds meer. Het gedrag dat daaruit voortkomt, is vaak een reactie op de situatie of omstandigheden en wordt meer bepaald door onmacht dan door onwil. De stressreactie bemoeilijkt helder denken, en daarom kan het nuttig zijn om direct prikkels te vermijden en even pauze te nemen, zodat de stress kan afnemen en er weer ruimte komt voor het vervolg.

Escalatiefase

In de stressfase waarin het overlevingsgedrag naar voren komt, reageert iemand door (verbaal) te vechten, te vluchten of te verstijven. Tijdens deze fase is de persoon niet meer goed aanspreekbaar omdat het denkende brein niet meer optimaal werkt. Deze reactie is primair overlevingsgedrag. Hoewel dit gedrag vanuit de persoon in kwestie een begrijpelijke reactie is op de stressvolle situatie, ervaren anderen dit vaak als ongewenst en ongepast. Het is belangrijk om te beseffen dat dit gedrag voortkomt uit een overlevingsmechanisme en dat de persoon in kwestie op dat moment niet in staat is om op een rationele manier te handelen.

Liminale fase

Wij zijn de enigen die de liminale fase bij overprikkeling benoemen. De liminale fase is de overgangsfase tussen de oranje en rode fase. Deze fase wordt vaak miskend en verward met de groene fase, terwijl het eigenlijk een fase van apathie is. In deze fase is zowel het lichaam als de geest uitgeput. Langdurig in deze fase zijn kan leiden tot een burn-out of depressie. Het immuunsysteem staat onder enorme druk, wat kan leiden tot hart- en vaatziekten en spijsverteringsstoornissen. Chronische stress kan het verouderingsproces versnellen en herstel bij ziekten belemmeren.