Het artikel van Annelies Spek en collega’s, “Gedegen diagnostiek naar autisme bij volwassenen”, geeft een goed beeld van de complexe stappen die nodig zijn om autisme op een zorgvuldige manier te diagnosticeren. De auteurs benadrukken dat autisme-diagnostiek een multidisciplinair proces moet zijn, waarbij meerdere deskundigen samenwerken om een volledig beeld van de cliënt te vormen. Het artikel legt nadruk op een uitgebreide anamnese, waarin ook gekeken wordt naar de vroege kindertijd van de cliënt om vast te stellen of kenmerken van autisme altijd aanwezig zijn geweest. Daarnaast wordt het belang van differentiaaldiagnostiek onderstreept, waarbij andere gedragsuitingen, zoals ADHD, angststoornissen en persoonlijkheidsstoornissen, moeten worden uitgesloten voordat de diagnose autisme kan worden gesteld.
In het artikel benoemen Annelies Spek en haar collega’s ook dat de prevalentie van autisme wereldwijd rond de 1% ligt, maar dat de cijfers in Nederland opvallend hoger zijn. Ze vragen zich af of dit te maken heeft met een betere herkenning en diagnose, of dat er sprake is van overdiagnose. Dit verschil vraagt om reflectie, vooral omdat de verruiming van de diagnostische criteria en de populariteit rond autisme ertoe kunnen leiden dat mensen zonder voldoende kennis zich deskundig en op die wijze invloed uitoefenen op de client. Een blinde vlek kan ontstaan omdat gedragingen die ook veroorzaakt kunnen worden door andere oorzaken zoals de invloed van omgevingfactoren, bepaalde levensloop, trauma of stress soms te snel onder de noemer autisme worden geplaatst. Dit kan mogelijk verklaren waarom de prevalentie in Nederland hoger is dan het wereldwijde gemiddelde.
Het artikel is belangrijk voor de duidelijke uitleg van het diagnostische proces. Ook worden er andere aspecten die meer aandacht mogen verdienen genoemd. Een daarvan is het risico van een te snelle diagnose.
In de huidige praktijk is de ervaring dat er soms te weinig ervaren specialisten worden betrokken, en dat ook de kennis over vroegkinderlijk trauma vaak niet expliciet wordt meegenomen in het diagnostische proces. Dit is een gemis, aangezien de symptomen van bijvoorbeeld trauma, zoals moeite met sociale interactie, starre gedragingen en emotionele regulatieproblemen, sterk kunnen overlappen met die van autisme. Het artikel noemt trauma niet expliciet als factor die in de differentiaaldiagnostiek moet worden meegenomen, terwijl dit ook dit aandacht zou mogen krijgen om te voorkomen dat mensen een verkeerde diagnose krijgen en daardoor niet de juiste hulp ontvangen.
Een ander belangrijk punt dat aan bod komt, is de anamnese. Auteurs benadrukken dat een uitgebreide anamnese, waarin wordt gekeken naar de vroege kindertijd, noodzakelijk is om te bepalen of de kenmerken van autisme altijd aanwezig zijn geweest. Dit helpt om te begrijpen of de sociale en communicatieve problemen die iemand als volwassene ervaart, voortkomen uit autisme of uit andere factoren. In de praktijk blijkt echter dat een gedegen anamnese niet altijd haalbaar is, zeker bij volwassenen die zich hun kindertijd niet goed kunnen herinneren of waarvan ouders niet meer beschikbaar zijn.
Hoewel de auteurs niet expliciet ingaan op het idee van autisme als modediagnose, is dit een relevante discussie binnen het huidige veld. De toename van autisme-diagnoses roept vragen op over overdiagnose, vooral in een tijd waarin er steeds meer “autisme-experts” zich profileren, al dan niet ervaringsdeskundig, zonder de juiste achtergrond en kennis, of enkel gebaseerd op hun eigen anekdotische ervaringen. Hoewel persoonlijke ervaringen waardevol kunnen zijn om bepaalde aspecten van autisme te begrijpen, is het belangrijk om te beseffen dat ervaringsdeskundigheid niet automatisch gelijkstaat aan gedegen, wetenschappelijk onderbouwde kennis. Deze trend kan ertoe leiden dat gedragingen te snel in de context van autisme worden geplaatst, terwijl andere mogelijke oorzaken, zoals trauma, chronische stress of psychische stoornissen, niet voldoende worden onderzocht. Dit is zorgwekkend, omdat een diagnose autisme een enorme impact kan hebben op hoe iemand zichzelf ziet en hoe de omgeving met hem of haar omgaat. Een verkeerde diagnose kan leiden tot een verkeerd zelfbeeld en verkeerde behandelingen, vooral omdat autisme-diagnoses vaak als definitief worden beschouwd. Als de diagnose niet klopt, blijft de persoon vastzitten in een diagnose die niet passend is, terwijl de onderliggende problemen onbehandeld blijven.
Hieronder tref je het betreffende artikel aan:
