Autisme en straf | Marjon Kuipers

Geplaatst op door in de categorie Marjon Kuipers

Doen mensen met autisme iets “fout” dan is dat meestal geen onwil of pestgedrag. Meestal is niet duidelijk wat er van hen wordt gevraagd. Hierdoor ontstaat een gevoel van onveiligheid en ligt overprikkeling op de loer.

Binnen Auticomm. zijn wij van mening dat fouten en falen destructieve labels zijn. Als je de “fout” of mislukking kunt zien als een signaal van informatie en de mogelijkheid iets te leren biedt je de mogelijkheid tot groei en ontwikkeling.

Door het geven van straf/sanctie maak je wellicht duidelijk dat jij niet gediend bent van een bepaald gedrag maar iemand met autisme heeft niet altijd de vaardigheden hiervan te leren. Bovendien kun je als je autisme hebt alleen leren als er een bepaalde basisveiligheid aanwezig is.

Straffen/sancties maken het gevoel van onveiligheid nog groter en hierdoor zal eerder een tegengesteld effect bereikt worden. Vanwege de contextblindheid zal men vaak niet eens begrijpen wat de straf te maken heeft met wat er daarvoor niet goed ging.

Ook geef je bij straf/sanctie het signaal af dat het recht van de sterkste geldt ongeacht wat nu de oorsprong is van het ongewenste gedrag van degene met autisme. Jij hebt de macht om iemand een negatieve ervaring te laten ondergaan en deze te onthouden van een positieve ervaring (leermoment).

Straf is het schoolvoorbeeld van negatieve aandacht. In onze maatschappij blijkt dat negatief gedrag vaak veel aandacht krijgt en veel positief gedrag gaat ongemerkt voorbij. Wat je voedt dat groeit. Zo ook negatieve aandacht. Als je maar vaak genoeg tegen iemand zegt: “je bent vervelend”, “je ruimt nooit op” of “je luistert nooit” dan zal degene zich hiermee (onbewust) gaan identificeren en zich juist zo gaan gedragen. Hiermee bewerkstellig je dus een tegengesteld effect van wat je beoogt. Bovendien kan het niet zijn dat iemand nooit luistert, of alleen maar irritant is. Het zijn ongenuanceerde uitlatingen die niet kloppen met de werkelijkheid, ze helpen niet je doel te bereiken en het levert uiteindelijk niemand een positief gevoel op.

Ongewenst gedrag bij mensen met autisme heeft altijd een reden. Vaak met een positieve intentie maar met een soms ineffectieve strategie. In plaats van te straffen of een sanctie op te leggen is het zaak te onderzoeken wat het ongewenste gedrag veroorzaakt heeft.

De meeste mensen met autisme kunnen hun gevoel niet goed onder woorden brengen en vaak ook niet weten wat de oorzaak is van dit gevoel. Het is de kunst om het gedrag van degene met autisme te analyseren, je er te van overtuigen dat jouw perceptie klopt met die van degene met autisme en hier vervolgens naar te handelen.

Wees eerlijk naar jezelf En wees eerlijk naar jezelf. Voel eens wat het ongewenst gedrag voor jou betekent. Wekt dit ongewenste gedrag misschien jouw eigen gevoel van onmacht en frustratie op? En zorgt dit er misschien wel voor dat je niet meer helder kunt waarnemen en gaat reageren vanuit het bij jouw opgeroepen gevoel in plaats van naar de onderliggende oorzaak te kijken?

Ga bij ongewenst gedrag dus na wat hieraan vooraf is gegaan en wat er voor degene met autisme niet duidelijk is geweest. Door voortaan de noodzakelijke voorwaarden te scheppen voorkom je dat het gedrag escaleert en zal straf/sanctie dus ook niet meer nodig zijn.

Dan pas bied je de mogelijkheid om te leren!

J. zit altijd vreselijk te smakken tijdens het eten. Moeder heeft er genoeg van en zegt boos: ga jij maar op de gang eten. Als even later haar broer thuis komt van de sport zit J. op de trap al smakkend te eten. Waarom eet jij op de trap? “ moet van mama” is het antwoord van J.

Voor J. is het dus niet duidelijk dat ze daar zit vanwege haar tafelmanieren. 100% zeker dat ze de volgende dag weer zit te smakken. Niet door J. voor straf op de gang te laten eten zal ze stoppen met smakken maar door haar te leren hoe ze moet kauwen zal ze hiermee vanzelf stoppen.

(kauwen met je lippen op elkaar. Zo doe je dat. Zo klinkt, ruikt, voelt kauwen met je lippen op elkaar)

Regels en grenzen Het is natuurlijk niet zo dat iemand met autisme zich niet aan regels hoeft te houden omdat er altijd een reden is voor hun gedrag. Regels en grenzen zullen eerder het gevoel van veiligheid versterken waardoor er minder ongewenst gedrag te zien is.

Terug naar het overzicht