Masterclass:  Autisme & emoties in de mediationpraktijk

Geplaatst op door in de categorie Marjon Kuipers

Hoe komt het toch dat mensen met en zonder autisme elkaar soms zo moeilijk lijken te begrijpen? Hoe duidelijk je ook bent, toch lijkt de ander maar niet te willen snappen wat jij bedoelt. Hij of zij komt met een reactie die niet aanhaakt bij wat jij verwacht of doet totaal iets anders dan je gevraagd hebt. En omgekeerd begrijp jij soms of zelfs regelmatig de ander niet. Dit wekt doorgaans ergernis op en niet minder vaak frustratie bij alle partijen. 

 

Veel mensen met een vorm van autisme nemen gewoon deel aan het maatschappelijke verkeer. Als partner, ouder, collega, vriend net zoals mensen zonder autisme.
Autisme is, zoals mijn collega en ervaringsdeskundig trainer Gijs Horvers altijd zegt, “menselijk gedrag onder een vergrootglas”.  De kwetsbaarheid die het hebben van autisme met zich meebrengt op het gebied van prikkelverwerking maakt dat mensen met autisme niet altijd even goed in staat zijn informatie te verwerken. Er treedt een vertraging op in informatieverwerking en het risico bestaat op het maken van verkeerde informatiekoppelingen. Te veel prikkels genereren stress en in hevige stress/overprikkeling gaat bij iedereen, zonder uitzondering, het denken uit. (zie werking van het brein)
Bij mensen die kwetsbaarheden ervaren kan dit vaker gebeuren dan wanneer men hier geen last van heeft. Miscommunicatie zorgt voor een bron van conflicten en hiermee tevens voor een grote stressbeleving. In de context autisme beter bekend als overprikkeling. Wat precies is overprikkeling en wat is de relatie met communicatie. En hoe spelen emoties hier een rol in. En het belangrijkste; wat kun je doen om uit de overprikkeling te blijven.

In deze masterclass gaan wij uitgebreid in op hoe de prikkelverwerking en overprikkeling bij mensen met autisme werkt en welke effecten dit teweeg brengt. Bij jou aan de mediatontafel maar ook het effect op de houdbaarheid van de afspraken die gemaakt worden.

Waar en Wanneer : 19 maart 2018 bij Trainingsboerderij De Rosse in Bathmen
Door: Gijs Horvers en Marjon Kuipers
Investering: € 320,00 inclusief lunch, reader en ons boek Plan B over autisme & communicatie
PE MfN: 6 punten Cat 2

Deze Masterclass is ook geschikt voor coaches/hulpverleners die gezinnen in conflictsituaties begeleiden.

Gijs Horvers
Gijs is Autisme ambassadeur. Zijn missie is te streven naar een maatschappij waar autisme volledig geaccepteerd wordt. Hij vindt het daarom belangrijk dat de maatschappij een juist beeld krijgt van de diversiteit van autisme.
Hij maakt graag gebruik van de metafoor van de verbindende brug tussen de wereld met en zonder autisme waarbij er een wederzijdse verantwoordelijk is tot het elkaar helpen bij oversteken van de brug. Soms zet de ene wat meer stappen en soms de ander. We hebben elkaar daarin nodig.

Gijs is een enthousiast en veelgevraagd ervaringsdeskundig spreker over onder andere: zijn ervaringsverhaal, visie en beeldvorming over autisme en de inzet van ervaringsdeskundigheid binnen de autismehulpverlening. Dat doet hij met humor en passie. Hij sprak eerder tijdens het congres van de Nederlandse Vereniging Autisme, TEDx en op diverse andere autisme gerelateerde congressen. Ook is hij gastdocent bij onder andere de Radboud Universiteit en Saxion. Samen met Marjon schreef hij Plan B en ook op op die manier hebben zij beiden bijgedragen aan de emancipatie van mensen met autisme. Gijs kan als geen ander vertellen wat de effecten van overprikkeling op hem zijn en hoe hij een weg heeft gevonden er mee om te gaan. www.gijshorvers.nl

Marjon Kuipers-Hemken
Marjon is werkzaam als MfN register mediator/rechtbank mediator, NLP coach counsellor & NLP en International NLP trainer. Marjon is Bijzonder Curator Jeugdzaken en gecertificeerd als Strafzaak mediator. Ook heeft zij de studie Graduate Specialist Analytic Profiling afgerond.

Tijdens haar Master in Mediation heeft zij onderzoek gedaan naar de rol van emoties en de invloed daarvan op lichamelijk en mentaal welzijn. Haar drijfveer hiervoor is onder andere de rol die emoties en gedrag spelen in haar relatie tot autisme in haar persoonlijke leven. Kennis hiervan heeft haar geholpen naar een beter begrip van het gedrag bij autisme. Voor haar een onontbeerlijke tool in het verkrijgen van daadwerkelijk contact met mensen met en zonder autisme.
 Marjon is sinds 2008 eigenaar van de Autismeacademie, het landelijke trainingsbureau voor het opleiden van coaches in autisme & communicatie en is auteur van het boek “Plan B”.
Haar overtuiging is dat we ons allemaal veel beter gaan voelen als we liefdevoller kunnen samenleven. Dit begint met een eerste stap, die van jou! Daar helpt ze je graag bij.

https://www.mediationvisie.nl/wp-content/uploads/Artikel%20autisme%20%26%20mediation%20-%20auticomm.pdf

 www.autismeacademie.nl en www.mediationvisie.nl

 

De werking van het brein
Om de werking van emoties te kunnen begrijpen dienen we ook inzicht te krijgen hoe ons brein werkt. Omdat zelfs de wetenschap nog niet exact kan beschrijven hoe ons brein precies informatie verwerkt wordt het hier beperkt middels een eenvoudig model van het drieledige brein. 

Het drieledige brein
Onze hersenen zijn grofweg in te delen in drie hersengebieden. (Sagan[1], Miller[2]) De hersenen werken als samenhangend geheel maar dienen tegelijkertijd elk hun eigen doel.

Het drieledige brein bestaat uit het reptielenbrein, het limbisch systeem en de neo cortex.

De neo cortex is het denkende deel van ons brein en tevens het jongste deel van ons brein. Het is verantwoordelijk voor de cognitieve verwerking, denken, taal, beredeneren, besluitvorming en zelfreflectie. (Ogden) Dit deel van het brein is erg gevoelig voor stress en laat zich bij de geringste vorm hiervan “kapen” door het limbische- en reptielenbrein.

Het limbisch brein is het gedeelte waar onze emoties gegenereerd worden. Het zorgt ervoor dat we emoties kunnen ervaren, zorgt voor sociale betrokkenheid en gehechtheid en labelt eerdere ervaringen op als veilig of onveilig.

Het reptielenbrein is het oudste deel van het brein en werkt instinctief en automatisch.
Het reptielenbrein is verantwoordelijk voor alle functies die te maken hebben met ons voortbestaan zoals hartslag, ademhaling, spijsvertering en lichaamstemperatuur. Dit deel van het brein is dag en nacht actief. Het reptielenbrein vormt samen met het limbische brein onze “lijfwacht”.

Brein Doel Informatieverwerking
neocortex Taal | Gedachten | Overtuigingen | Logica Cognitieve verwerking
Limbisch systeem(Subcortiale hersenen) Emoties | Hormonen |
(Non-verbaal)
Emotionele verwerking
Reptielenbrein(Subcortiale hersenen) Lichaamsfuncties | Zintuigen | Alert op “gevaar” | Lijfwacht |
Nonverbaal
Fysieke verwerking

Een conflict brengt altijd gevoelens van stress met zich mee. Op het moment dat wij stress ervaren, komt er in ons lichaam een geautomatiseerd proces op gang. De ervaring van zo’n stressreactie kan bij iedereen verschillend zijn, maar het ontstaan van een stressreactie komt voort vanuit ons automatische en onbewuste taxatiesysteem[3] met als enig doel: het overleven.  
Het overlevingssysteem handelt vanuit de overtuiging “eet het mij, of eet ik het”.  Tijdens dit proces is men tot weinig of geen denkvermogen in staat. De prioriteit ligt op het “reageren” in plaats op het “denken”. De subcortiale hersenen (Ogden) nemen de regie over want ons lichaam en onze geest bevinden zich in een vecht-vlucht- of verstijf respons.  Deze reactie stelt ons als mens al sinds de oertijd in staat om snel en adequaat te reageren op (denkbeeldige) gevaarlijke situaties.

Vecht – vlucht- of verstijvingsresponse

De vecht – vlucht- of verstijvingsresponse is voor het eerst beschreven door Walter Bradford Cannon (1932) in The Wisdom of the Body[4]. Hij zag het verband tussen de reactie van verschillende dieren op acuut gevaar gevolgd door een reeks van fysiologische reacties.
Cannon onderkende de hormonen adrenaline, noradrenaline en cortisol die tijdens een stresssituatie vrijkomen in het lichaam en die verantwoordelijk zijn voor een aantal automatische fysiologische reacties, waaronder de versnelling van ademhaling, verhoging van de hartslag, stijging van de bloeddruk en het vertragen van het spijsverteringstelsel. Volgens Cannon, zorgde dit mechanisme ervoor dat de dieren alert en gepast konden reageren op bedreigende situaties. Nu pas zijn velen van ons zich bewust van dit mechanisme dat zowel bij dieren als bij mensen optreedt.

De hormonen adrenaline en cortisol zijn de hormonen die ons lichaam in de actiestand zetten. Dit gebeurt in een fractie van een seconde. Adrenaline wordt aangemaakt in het bijniermerg en is direct in het lichaam voelbaar, vloeit na de actie ook gelijk af en het lichaam komt weer tot rust.

Cortisol (Ogden) is het tweede stresshormoon en wordt via de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as) gegenereerd. Cortisol wordt periodiek afgegeven en bij een stresspiek volgt er een extra dosis. Het beschermt het lichaam tegen de schadelijke effecten van stress en daarnaast is het nodig voor mentale en lichamelijke prestaties. Cortisol zorgt voor aanmaak van suiker, verhoogt spierspanning en heeft invloed op hartkracht en bloeddruk. Tevens corrigeert het de schadelijke effecten van stress en zorgt voor het wegnemen van stress.
Cortisol is in gezonde dosis altijd in het lichaam aanwezig. Cortisol blijft na de stresspiek langer in het lichaam actief. Zolang er balans is tussen stress en herstel krijgt de cortisol de gelegenheid om af te vloeien. Gebeurt dit niet dan ontstaat er chronische stress door de stapeling van cortisol in het lichaam en dat resulteert in allerlei lichamelijke en mentale klachten. Je immuunsysteem verzwakt. Kortom, van te veel cortisol in je lichaam wordt je geestelijk en lichamelijk ziek.

 

 

 

[1] Carl Sagan, Draken van Eden, 1984 https://nl.wikipedia.org/wiki/Carl_Sagan

[2] Keith Miller: Safety and the Reptilian

[3] Ekman, P. (2003) Gegrepen door emoties. Uitgeverij Nieuwezijds

[4] Cannon, (1932) W.B. the Wisdom of the Body

Terug naar het overzicht